Simbol avangarde 20. vijeka

De Stijl je umjetnički pokret nastao tokom dvadesetih godina. Pokret se, takođe, naziva i neoplasticizam ili nova plastična umjetnost, a naziv De Stijl dolazi od holandske riječi stil.

Simbol ovog pokreta je crveno-plava stolica, koju je dizajnirao holandski arhitekta Gerrit Thomas Rietveld.

Simbol novog pokreta

Rietveld je rođen u Utrehtu. Sa jedanaest godina počeo je da radi kao šegrt u stolarskoj radionici svoga oca, a u 23. godini otvara sopstvenu radionicu namještaja i istovremeno počinje da studira arhitektonsko crtanje u večernjoj školi kod poznatog arhitekte Klarhamera. U tridesetoj godini, kao avangardni dizajner, kreira crveno-plavu stolicu, koja će postati jedan od najpoznatijih dizajna namještaja u 20. vijeku. Rietveld ulazi u umjetničke avangardne krugove i postaje član grupe “De Stijl”, a stolica postaje zaštitni znak čitavog pokreta – predmet sveden na osnovne geometrijske forme i boje ograničene samo na osnovne (plava, crvena, žuta).

Rietveld je stolicu napravio 1918. od sedamnaest komada drveta. Pet godina kasnije – obojio ju je u osnovne boje.

Dugovječni minimalizam

Ideja minimalizma sa početka prošlog vijeka uvijek je bila više pitanje estetike nego etike. Ovakav minimalizam nikada nije uspio da osvoji mase, bio je i ostao privilegija u kulturi malobrojnih, izabranih. U minimalizmu dominira nijema rječitost, restrikcija svega suvišnog, u njemu je namjerno sputana mašta, pa ipak tišina kojom zrači rječitija je od svih riječi.

Korištenje ove stolice obojeno je svojevrsnom bezvremenošću i na njoj nema otiska tijela, jer bi on poremetio stoicizam primarnih oblika, vjeru u ispravnost ideje! Ipak, ni minimalizam nije uvijek isti. Pod ovim nazivom mogu se sresti i elegantna, otmjena jednostavnost i spartanska, vojnička strogost i isposnička, ćelijska praznost… Rietveld je, vješto manipulišući, uspio svojoj stolici da obezbijedi dugovječnost.

Uspjeh i u arhitekturi

Kao arhitekta Rietveld je projektovao poznatu “Kuću Schroder”, koja takođe predstavlja simbol novog minimalizma i specifičnog stava prema primijenjenoj umjetnosti uopšte. Rietveld je eksperimentisao brojnim materijalima i formama, ostajući vjeran osnovnim idejama avangarde svoga vremena. Predavao je na brojnim univerzitetima u Holandiji i aktivno učestvovao u radu Međunarodnog kongresa moderne arhitekture. Dizajnirao je holandski paviljon na Bijenalu moderne umjetnosti u Veneciji, radio stolice za UNESCO palatu u Parizu… Od 1971. godine pravo na proizvodnju Rietveldovog namještaja preuzela je italijanska firma “Cassina”.