Kuće za beskućnike, ideje za nagrade

Pitanje da se Pritzkerova nagrada može više smatrati najznačajnijom nagradom u polju arhitekture postaje sve učestalije, a izbor ovogodišnjeg laureata još je više potpirio strasti. Čileanski arhitekta Alejandro Aravena, koji je svog “Pritzkera” preuzeo prekjuče u New Yorku, prošle godine je izašao iz žirija koji je prethodnih godina dodjeljivao ovu nagradu, a u kojem je on učestvovao od 2009. godine.

Ali, za one koji prate tendencije koje nameće “Pritzker”, ovo i nije neko iznenađenje s obzirom na to da je Aravena svoj rad posvetio poboljšanju urbanog i stambenog okruženja u vremenu globalne krize stanovanja te svoj rad temelji na društvenoj angažovanosti. Smatra da arhitekte treba da rješavaju probleme poput zagađenosti, beskućništva, lošeg životnog prostora… Ovo je treći put zaredom da se nagrada dodjeljuje socijalno angažovanom arhitekti.

Iako je njegov najpoznatiji projekat obezbjeđivanje stambenog prostora za stanovanje najsiromašnijim stanovnicima Čilea, Aravena ima karakteristike “starchitecta” s razbarušenom kosom, nonšalantnim imidžom obučen u farmerke, velikom harizmom i sjajnim govorničkim sposobnostima. S obzirom na sve ove karakteristike i publicitet koji dobija osvajanjem nagrada, Aravena bi mogao imati veliki uticaj na mlade generacije arhitekata.

Program zbrinjavanja beskućnika

Aravenina firma “Elemental” realizuje projekat socijalnog zbrinjavanja “Do Thank” od 2001. godine. Firma radi sa siromašnim zajednicama, kao i sa zajednicama razorenim u prirodnim katastrofama kako bi identifikovala ključne potrebe u cilju razvoja projekta – proces koji Aravena naziva participativni dizajn.

“Elemental” je stekao međunarodnu pažnju i priznanja svojim jeftinim “nadogradivim” rješenjima kuća, koje se sastoje od serije objekata sa strukturama dizajniranim na način da ih stanovnici mogu nadograđivati vremenom. Umjesto da projektuje loše i jeftine kuće, Aravena je projektovao pola dobre kuće, a stanovnici ih vremenom mogu završiti kada budu imali mogućnosti za to.

Prvi od ovih projekata realizovan je u gradu Iquique na sjeveru Čilea, gdje je omogućeno trajno stambeno zbrinjavanje 100 porodica koje su taj prostor ilegalno okupirale 30 godina. Poslije nekoliko godina vrijednost kuća se utrostručila, a sve porodice su ostale u kućama i nastavile ih nadograđivati.
Uslijedili su i drugi projekti po tom principu, a poslije projekta u čileanskom gradiću Constitucion pozvali su ga da pomogne obnovi grada poslije razornog cunamija. Neke od ključnih zgrada u ovom gradiću je projektovao “Elemental”, uključujući i Centar za kulturu, koji je uramljen ogromnim drvenim panelima. Takođe, na obali ovog grada osmislio je niz projekata, poput zanimljivih odmorišta i vidikovaca, u cilju privlačenja turista.

Drugi projekti

Aravena je poznat i po projektima za Katolički univerzitet Čilea u Santjagu – Inovativni centar – Anacleto Angelini 2014. (monumentalne kockaste strukture s ogromnim otvorima, koji izgleda kao slagalica od betona, ovaj projekat je prošle godine dobio nagradu londonskog Muzeja dizajna), Sijamskim tornjevima (2005), Medicinskoj (2004), Arhitektonskoj (2004) i Matematičkoj školi (1999).

Izvan Čilea, “Elemental” je radio zgradu studentskog doma (kapaciteta 300 ljudi) za Univerzitet “St Edward's” u Teksasu, kao i Piščevu kolibu (Writer's Cabin), strukturu izdignutu iznad zemlje, a ispod nadstrešnice vijugavog krova, dizajniranu za Fondaciju Jana Michalskog u Švajcarskoj. Novu zgradu farmaceutske kompanije “Novartis” u Šangaju završiće ove godine.

Aravena je na čelu 15. Bijanala arhitekture koji će biti održan na temu “Izvještavanje sa fronta”, fokusiranu na arhitekturu koja poručuje da “balansiranje inteligencije i intuicije može da prevaziđe sadašnje stanje stvari”.