Udobnost i ušuškanost u toplom krevetu, pod mekanim ćebetom, najprivlačnija je “aktivnost” u zimskim danima. Čarolija odmora je kompletna kada je krevet udoban, madrac “po mjeri” kičme, a tkanina u dodiru s kožom meka, prijatna i topla.
Taj potpuni ugođaj, koji, prije svega, znači kvalitetan odmor, zavisi od nekoliko osnovnih karakteristika ležaja i njegove prateće opreme. Neophodno je da krevet, kao mjesto za spavanje, relaksaciju i dnevni odmor, bude udoban i ergonomski prilagođen čovjeku i njegovoj anatomiji.
Kratka istorija kreveta
S obzirom na to da čovjek nešto malo manje od pola životnog vijeka provede u ležećem položaju, jasno je da je mjesto za spavanje i opuštanje kroz istoriju civilizacije težilo usavršavanju, a taj proces traje i danas.
Prvobitna, primitivna mjesta za spavanje, nisu bila ništa do gomile slame i lišća, koju je čovjek sakupljao i organizovao na suvom, skrivenom tlu. Kasnije su oko prirodnih ispuna dodali jednostavne platforme, iznad nivoa zemlje, da bi se zaštitili od prašine i štetočina.
Drevni narodi su, pored kamena, koristili drvo i metal za izradu statičnih potkonstrukcija. U Egiptu su, čak, konstruisali i šarke za drvene ramove, koje su popunjavali trskom i tkaninama, a dodaci su im bili nastavci za glavu. Kreveti se počinju tretirati i kao kompleksniji, sklopivi elementi u enterijerima.
Sve više se prilagođavaju anatomiji i posebna pažnja se posvećuje izradi udobnijih, mekših podloga za spavanje, pa su tako stari Rimljani madrace punili vunom i perjem. Kreveti su dobili i širu namjenu – pored uobičajenih, za spavanje, postojali su i oni za čitanje, dnevni odmor, objedovanje.
Srednji vijek je karakterističan po upotrebi klupa i plitkih škrinja, preko kojih su postavljani tepisi, ili dušeci oblagani kožom, punjeni perjem, vunom, kosom, slamom. Odmicanjem vremena, luksuz je rastao, pa su kreveti dodatno ukrašavani, rezbareni i oslikavani, a poboljšanjem mehanizama za rasklapanje dobili su i duplu funkciju – danju su bili mjesta za sjedenje, a noću za spavanje.
Svijest o raskoši među pripadnicima viših slojeva društva je rasla, pa su zavjese i draperije postale veoma interesantne. Kačene su oko kreveta, na konstrukcijama pričvršćenim za plafon (baldahini), ili posebno ukrašenim kutijama, pravljenim specijalno za te svrhe.
U daljem razvoju, nakon stilskih epoha dopadljivosti i blještavila, kreveti su anatomski bolje prilagođavani, s ojačanim potkonstrukcijama i kvalitenijim madracima – sve više pažnje se poklanjalo različitim punjenjima i vrstama ispune.
Pamučni dušeci počeli su se koristiti u 18. vijeku, pa je spavanje postalo udobnije.
Važnost dobrog dušeka
Nastavak potreba i zahtjeva potrošačkog društva, industrijalizacija, tehnologija, način obrade i primjene novih materijala, uslovili su potrebu za udobnim, kvalitetnim i jednostavnim formama, u kojima su primat imali – upravo dušeci.
U epohi modernog dizajna, pored drveta i prirodnih prefabrikata, uvodi se upotreba metalnih profila i čeličnih cijevi, različitih vrsta ojačanja konstruktivnog rama kreveta. Kreveti se pojednostavljuju, ornamentika korpusa, uzglavlja i uznožja se gubi, a ergonomske potrebe analiziraju i primjenjuju u dizajniranju potkonstrukcija ležaja.
Sa početka 20. vijeka dušeci sa žičanim jezgrom (oprugama) postali su veoma traženi, a kreveti s tapaciranim korpusom postali su pravi hit na tržištu.
Baš kao i u savremenom dizajnu kreveta, madracima ostaje ključna uloga – udobnost, pa se pažnja posvećuje različitim vrstama ispune, slagane u slojevima raznih tvrdoća, dušecima s integrisanim žičanim jezgrima ili podlogama s letvicama ili latofleksom.
Kvalitetan madrac i komotan krevet garantuju zdrav san, pa krajem 20. vijeka proizvođači uvode razne dimenzije dušeka, tako da se i standardi veličine kreveta mijenjaju. U savremenoj industriji, veliki izbor ponuđenih modela na tržištu i novi tipovi dušeka sa sunđerima različite stišljivosti, novim materijalima, mogu odgovoriti na najrazličitije zahtjeve raznih kupaca.
Dušeci su ključna stvar u odabiru kreveta. Postoji nekoliko tipova dušeka (i brojne varijacije na temu), u zavisnosti od jezgra koje se koristi u njihovoj izradi.
Pored onih sa žičanim opružnim jezgrima (standardne opruge, specijalne “džep” opruge), u posljednje vrijeme su u upotrebi i oni sa jezgrom od raznih vrsta pjenastih materijala, među kojima najkvalitetnija sadrže visokoelastičnu – memorijsku pjenu ili pjenasti materijal – lateks. Dušeci se mogu puniti prirodnim ili vještačkim materijalima.
Takođe, kombinuju se u slojevima, u cilju dobijanja najboljeg kvaliteta. Neki od prirodnih materijala su vunena ili pamučna vata, konjska, kamilja dlaka, dok se, pored memorijske pjene, koristi i poliesterska vata, ali i različiti gelovi.
Bitno je da dušek daje potporu kičmi, rasterećenje na ključnim tačkama – ramenima, kukovima, lumbalnom dijelu leđa. Kičma bi trebalo da i tokom ležanja bude u optimalnom položaju.
Bitni su i materijali
Pored dušeka, bitan je i izbor jastuka – vrat i glava bi trebalo da budu u pravilnom položaju. Izbor tvrdoće jastuka je individualna stvar – zavisno od pozicije spavanja i afiniteta korisnika. Materijali i ispuna zavise od sklonosti ka alergijama – shodno tome se biraju prirodna ili vještačka punjenja. Posteljine i prekrivači od prirodnih vlakana su uvijek najbolji izbor.
Za sve materijale koji su u direktnom kontaktu s kožom, poželjno je da imaju prirodne komponente. Sve više popularne su mikrofiber tkanine. Ovaj materijal odlikuje se tankim tkanjem, otporan je na vlagu i gužvanje, ostavlja prijatan utisak pod kožom, široko je primjenjiv zbog jednostavnog održavanja, otpornosti na mrlje i habanje.
Međutim, prirodni materijali poput pamuka, vune i lana su i dalje u kategoriji neprevaziđenih tkanina – kada se kombinuju sa drugim materijalima, jednostavniji su za održavanje, tako da se najčešće i rade u tom sastavu. Bitno je birati krevete ili prateću tekstilnu opremu u skladu s ličnim afinitetima i željama, koji će svakodnevnu potrebu odmora i sna svaki dan iznova činiti posebnom čarolijom.
